Jak ustawić sygnalizację świetlną na makiecie – szybki wstęp

Budujesz model stacji i chcesz wykonać działającą sygnalizację świetlną. Gdy odwzorowujesz rzeczywisty obiekt masz z górki – wszystkie informacje masz podane na tacy, ponieważ wszystko zostało już zaprojektowane, udokumentowane i wystarczy wykonać to samo na makiecie. Nieco trudniej jest gdy Twoja makieta nie nawiązuję do rzeczywistego obiektu – tutaj trzeba poradzić sobie samemu.

W dużym skrócie – wszystko co dotyczy zagadnień bezpieczeństwa na kolei zostało opisane i podlega stosownym regulacjom prawnym. Co więcej sporo dokumentów technicznych jest dziś dostępnych on-line. Być może nie rozwiązuje to sprawy w przypadku modeli historycznych, ale w znacznej części daje sporą dawkę ogólnej wiedzy i pewnego technicznego wyczucia tematu.

Kilka podstawowych faktów

Ruch pociągów ma swoją specyfikę. Wymaga m.in. uwzględnienia długiej drogi hamowania pociągu. Rozpędzone długie i ciężkie składy hamują nierzadko przez kilkaset metrów. Przez to projektując linie i stacje kolejowe, a w szczególności sygnalizację, trzeba to uwzględnić. Przez to np. semafory nie stoją bezpośrednio przed miejscem na szlaku, które ochraniają, lecz w pewnej bezpiecznej odległości przed nimi. Aby zapewnić ich widoczność z daleka, umieszcza się je w odpowiednio dobrze widoczny sposób. W sytuacji gdy nie jest to możliwe, stosuje się dodatkowe sygnalizatory (tarcze powtarzające i ostrzegawcze), które informują o tym jakiego sygnału osoba prowadząca pociąg powinna oczekiwać na semaforze. Również same sygnały wyświetlane na semaforach mogą informować o sygnale podawanym przez kolejny semafor oraz o dozwolonej prędkości jazdy.

Kiedy i jakie semafory zastosować?

To jedno z pytań, na które nie da prosto odpowiedzieć, gdyż zależy to od masy czynników. Jest za to kilka kroków, które należy pokonać aby ustalić potrzebne informacje.

Załóżmy dla przykładu, że mówimy teraz o najczęściej rozważanej sytuacji w warunkach modelarskich – modelu małej stacji niewzorowanej na oryginalnym obiekcie. Każdą informację będziemy nanosić na schemat układu torowego.

Krok 1. Narysuj schemat stacji i określ przeznaczenie poszczególnych torów.

Z ogólnym schematem torów nie powinno być problemu gdyż można to wykonać „z natury”. Z określeniem przeznaczenia torów bywa trudniej, kiedy trzeba określić racjonalne uzasadnienie czegoś, co nie powstaje z realnej potrzeby.

Jeśli chodzi o przeznaczenie torów stacyjnych określamy je jako:
a) tory główne zasadnicze – są przedłużeniem torów szlakowych i mogą być wykorzystywane do realizacji przyjazdów i wyjazdów pociągów;
b) tory główne dodatkowe – służą do realizacji przyjazdów i odjazdów pociągów;
c) tory boczne – to wszystkie pozostałe tory stacyjne, po których mogą być prowadzone tylko jazdy manewrowe;
d) tory specjalnego przeznaczenia, którymi są żeberka ochronne, tory dojazdowe do bocznic, tory bocznicowe, tory ładowni i stacji zamkniętych dla potrzeb technicznych, jak również bocznice na szlaku.

Krok 2. Ustal dozwolony kierunek jazdy po torach

Domyślnie tory stacyjne są przeznaczone do jazd w obu kierunkach. Niekiedy jednak, niektóre tory mogą być dedykowane tylko do ruchu w jednym kierunku, np w celu usprawnienia obsługi ruchu pasażerskiego poprzez wyeliminowanie niepotrzebnego przecinania się dróg pociągów na głównych kierunkach.

Krok 3. Ustal dedykowany rodzaj jazd po poszczególnych torach

Dzięki informacji o przeznaczeniu torów, możemy określić jakie jazdy będą prowadzone na poszczególnych torach. Wyróżniamy dwa rodzaje:
jazdy pociągowe – związane z planowym ruchem pociągów, zasadniczo odbywają się tylko po torach głównych;
jazdy manewrowe – związane z wykonywaniem manewrów taboru, formowaniem składów, itp.

Rodzaj toruJazdy pociągoweJazdy manewrowe
Główny zasadniczytaktak
Główny dodatkowytaktak
Bocznynie*tak
Specjalnego przeznaczenianietak
Szlakowetaktak**

*) dopuszczalne jedynie w szczególnych wypadkach;
**) jazdy manewrowe na szlaku odbywaj się tylko w obrębie granicy przetaczania.

W przypadku torów, po których odbywają się tylko jazdy manewrowe zastosujemy tarcze manewrowe, czyli rodzaj sygnalizatora mogącego podawać tylko dwa sygnały: zezwolenie lub zabronienie jazdy manewrowej.

W przypadku torów, po których odbywają się jazdy pociągowe oraz manewrowe zastosujemy semafory wyposażone w dodatkowe światło białe, pozwalające m.in. na wyświetlenie sygnału zezwalającego na jazdy manewrowe.

Krok 4. Określ dozwolone prędkości jazdy dla dróg przebiegów

Aby określić z jakimi prędkościami pociągi mogą poruszać się w ramach ustawionej drogi przebiegu, trzeba uwzględnić kilka czynników:
– dopuszczalne prędkości dla torów szlakowych dochodzących do stacji;
– parametry konstrukcyjne rozjazdów w drodze przebiegu;
– warunki lokalne (np. skróconej drogi hamowania do kolejnego semafora na szlaku);
– rodzaju jazdy (pociągowa/manewrowa)

Dla uproszczenia można przyjąć, że póki nie zachodzą przesłanki o konieczności ograniczenia prędkości, po ustawionej drodze przebiegu można prowadzić jazdy z maksymalną dozwoloną prędkością.

Dla typowych warunków, gdy jazda odbywa się po torach zwrotnych rozjazdów, wówczas prędkość należy ograniczyć do najniższej dopuszczalnej prędkości dla rozjazdów w drodze przebiegu pociągu (40 km\h, 60 km\h, 100 km\h). Można przyjąć, że w typowych przypadkach będzie to 40km\h, choć faktycznie mogą to być wyższe prędkości, np. na nowo powstałych lub zmodernizowanych stacjach.

Gdy jazda odbywa się na odcinek toru (odstęp) ze skróconą drogą hamowania pomiędzy kolejnymi semaforami,oraz kolejny semafor wskazuje sygnał „Stój” należy ograniczyć prędkość zależnie od długości odstępu (40 km\h, 60 km\h, 100 km\h).

W przypadku jazd manewrowych prędkość jazdy jest ograniczona do max 40km\h (szczegółowo określają to instrukcja Instrukcja Ir-9 ), jednak w tym przypadku stosowane są konkretne, uogólnione sygnały)

Krok 5. Zestaw zebrane informacje

Dzięki zebranym informacjom można ustalić jakie sygnały powinien móc podać konkretny semafor lub tarcza.

Przykład 1:
Semafor F znajduje się przy dwukierunkowym torze głównym dodatkowym. W analizowanym kierunku można wyprawiać pociągi na szlak (jazda pociągowa) po drodze zwrotnicowej ułożonej tylko po torach zwrotnych, oraz prowadzić manewry (droga zwrotnicowa po torach zasadniczych i zwrotnych). Nie przewidziano możliwości podania sygnału zastępczego. Jazda pociągowa odbywa się zawsze na tor właściwy szlaku (szlak jednotorowy).
Maksymalna dozwolona prędkość jazdy po torach zwrotnych rozjazdów to 40km/h.

Oznaczenie literowe semafora: F²m – jazda pociągowa zawsze „na dwa światła”, podaje sygnał zezwalający na manewry

Podawane sygnały:
S1 – Stój
S10 – Jazda z prędkością nieprzekraczającą 40 km/h, a potem z największą dozwoloną prędkością
M2 – jazda manewrowa dozwolona

Światła semafora (od góry): zielone, czerwone, pomarańczowe, białe matowe

Podsumowanie

W tym poście przyjęto pewne uproszczenia, mające na celu ułatwienie zrozumienia ogólnych zasad.

Każdy przypadek jest inny i wymaga indywidualnego podejścia. Jeśli interesuje Cię ten temat zerknij także na studium przypadku dla małej stacji.

Przygotowujesz się do budowy makiety? Bądź na bieżąco dzięki newsletterowi!

Wybierz, w jaki sposób chcesz otrzymywać od nas informacje:

Pamiętaj że w każdej chwil możesz się wypisać z subskrybcji klikając w link podany w stopce wiadomości.

Używamy Mailchimp jako naszej platformy marketingowej. Klikając poniżej, aby zasubskrybować, potwierdzasz, że Twoje informacje zostaną przesłane do Mailchimp w celu przetworzenia.Dowiedz się więcej o praktykach prywatności Mailchimp tutaj.

Zobacz również

Koncepcja systemu

Dodaj komentarz

%d bloggers like this: